ประเพณีแห่นางแมว(ภาคกลาง)

ประเพณีภาคกลาง

ประเพณีแห่นางแมว

ประเพณีแห่นางแมวเป็นพิธีกรรมขอฝนของเกษตรกรไทยจัดขึ้นทั้งในภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงหนือ เมื่อใกล้ฤดูเพาะปลูกแล้วแต่ฝนยังไม่มาหรือมาล่าช้ากว่าปรกติ ส่งผลให้ข้าวในนา พืชในสวนขาดน้ำหล่อเลี้ยง ให้ผลผลิตไม่ได้เต็มที่ ชาวนา ชาวไร่ก็จะจัดพิธีแห่นางแมวขอฝนที่ทำสืบต่อกันมาด้วยความเชื่อที่ว่า หากทำพิธีแห่นางแมวแล้ว อีกไม่ช้าฝนก็จะตกลงมา

สมัยโบราณนั้น เชื่อกันว่าที่ฝนฟ้าไม่ตกต้องตามฤดูกาล เกิดความแห้งแล้งไปทั่วนั้น มีอยู่หลายสาเหตุ เช่น ดินฟ้าอากาศแปรปรวน ผู้คนย่อหย่อนศีลธรรม ผู้ปกครองไม่อยู่ในทศพิศราชธรรม และที่ใช้แมวแห่เพื่อขอฝนนั้น ก็มาจากความเชื่อกันว่า แมวเป็นสัตว์ที่กลัวฝน กลัวน้ำ หากฝนตกเมื่อใดแมวจะร้อง  คนโบราณถือเคล็ดว่า ถ้าแมวร้องแสดงว่าฝนกำลังจะตก

บ้างก็เชื่อว่า แมวนั้นเป็นตัวแทนของความแห้งแล้ง หากเมื่อใดแมวถูกสาดน้ำจนเปียกปอนก็เท่ากับเป็นการขับไล่ความแห้งแล้งออกไปจากเมือง เมื่อบ้านเมืองเกิดความแห้งแล้งผิดธรรมชาติ จึงใช้กลอุบายให้แมวร้องออกมา ด้วยการนำแมวมาใส่กระบุงหรือตะกร้าแล้วแห่ไปรอบๆ หากขบวนแห่ผ่านหน้าบ้านใครก็ให้สาดน้ำใส่แมว เพื่อให้แมวร้องออกมา บ้างก็เชื่อว่า แมวเป็นสัตว์ที่มีอำนาจลึกลับสามารถเรียกฝนได้

ด้วยเหตนี้เมื่อฟ้าฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล เกษตรกรก็จะนัดหมายเตรียมจัดพิธีแห่นางแมวขึ้น โดยคัดเลือกแมวลักษณะดีสายพันธุ์สีสวาด เพศเมีย ๑ – ๓ ตัว ใส่กระบุงหรือตะกร้าออกแห่ไปรอบๆ หมู่บ้าน ฝนก็จะตกลงมาภายใน ๓ วัน ๗ วัน สาเหตุที่ต้องเลือกแมวสีสวาดก็เพราะคนโบราณมองว่าขนสีเทาคล้ายกับสีเมฆฝน บางแห่งอาจจะใช้แมวดำแทน

ในระหว่างที่แห่นางแมวจะมีคนทำหน้าที่ร้องเพลงเซิ้ง ตีเกราะเคาะไม้เพื่อให้เกิดจังหวะสนุกสนานไปด้วย เนื้อหาการเซิ้งก็จะบรรยายถึงความแห้งแล้ง และอ้อนวอนให้ฝนตกลงมา  ขบวนแห่นางแมวจะเคลื่อนไปทั่วทุกหลังคาเรือน โดยมีกติการ่วมกันว่า ขบวนแห่นางแมวไปถึงบ้านใคร บ้านนั้นจะต้องเอาน้ำสาด

จะเห็นได้ว่า ในอดีตมนุษย์ต้องพึ่งพาธรรมชาติอยู่เสมอในการเพาะปลูก เนื่องจากสังคมไทยเป็นสังคมเกษตรกรรมที่ต้องอาศัยน้ำ ฝนเป็นปัจจัยหลักในการเพาะปลูก และเนื่องจากสมัยก่อนยังไม่มีระบบชลประทาน หรือฝนเทียม น้ำฝนจึงเป็นสิ่งเดียวที่ธรรมชาติมอบให้ ช่วยต่อชีวิตให้กับพืชผลการเกษตรในนาไร่ ถ้าปีไหนฝนฟ้าไม่เป็นใจ หรือมาล่าช้ากว่าปรกติ เพราะเพาะปลูกก็จะได้ผลไม่ค่อยดี หรือให้ผลไม่เต็มที่เท่าไหร่นัก ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เกษตรกรจึงต้องจัดพิธีแห่นางแมวขึ้นเพื่อขอฝน

ประเพณีนบพระเล่นเพลง(ภาคเหนือ)

ประเพณีภาคเหนือ

ประเพณีนบพระเล่นเพลง

ในวันมาฆบูชาหรือวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ ตามปฏิทินไทย หลายๆ จังหวัดต่างจัดให้มีการทำบุญตักบาตร เข้าวัดฟังเทศน์กันเป็นประเพณีนิยม แต่สำหรับชาวกำแพงเพชรแล้ว ในวันเพ็ญเดือนสามนี้ จะมีประเพณีสำคัญที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวกำแพงเพชรปฏิบัติสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน ชื่อว่า ประเพณีนบพระ – เล่นเพลง

ประเพณีนบพระ – เล่นเพลงนี้มีที่มาอ้างอิงจากบันทึกบนศิลาจารึกศรีนครชุม หลักที่ ๓ ได้บันทึกเอาไว้ว่า “ผู้ใดไหว้นบ  กระทำบูชาพระศรีรัตนมหาธาตุ และพระศรีมหาโพธิไซร์ มีผล อานิสงส์พร่ำเสมอดังได้นบพระผู้เป็นเจ้า”  เนื่องจากในหลักศิลาได้กล่าวไว้อีกว่า ในสมัยแผ่นดินพระเจ้าลิไทหรือพระเจ้าทรงธรรมแห่งสุโขทัย เป็นยุคสมัยที่พุทธศาสนาเฟื่องฟูรุ่งเรืองเป็นอย่างมาก พระศาสนาได้เผยแพร่ไปทั่วสารทิศ มีการอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากประเทศศรีลังกามาบรรจุไว้ในองค์เจดีย์ที่วัดพระพรมธาตุเจดียาราม  จังหวัดกำแพงเพชร  ในการนี้ได้นำต้นพระศรีมหาโพธิมาปลูกไว้ที่ด้านหลังองค์เจดีย์ด้วย

นับจากนั้นเป็นต้นมา เมื่อถึงวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ หรือวันเพ็ญมาฆบูชา  กษัตริย์และญาติวงศ์ ข้าราชบริพาร ไพร่ฟ้าประชาชน จะจัดขบวนพยุหยาตราอย่างงดงาม เคลื่อนขบวนไปนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ ณ วัดพระบรมธาตุ เป็นประเพณีปฏิบัติสืบต่อกันมา

คำว่า นบ  เป็นคำโบราณ หมายถึงการกราบไหว้หรือสักการะ  ประเพณีนบพระ – เล่นเพลง จึงหมายถึง ประเพณีนมัสการพระบรมสารีริกธาตุที่เปรียบเสมือนตัวแทนขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า และมีการละเล่นเฉลิมฉลองที่เรียกว่า เล่นเพลง โดยในวันนั้น เจ้าฟ้า เจ้าแผ่นดิน ข้าราชบริพาร ไพร่ฟ้าประชาชนจะร่วมกันจัดขบวนแห่เพื่อไปมนัสการพระบรมสารีริกธาตุ ที่วัดพระบรมธาตุ กำแพงเพชร

ประเพณีนบพระ-เล่นเพลงในแผ่นดินพระเจ้าลิไท จังหวัดกำแพงเพชร

เนื่องจากการเดินทางสมัยก่อนเป็นไปด้วยความยากลำบาก ต้องอาศัยสัตว์พาหนะ ช้าง ม้า วัวควาย หรือการเดินเท้า ทำให้การเดินทางไปนมัสการพระบรมสารีริกธาตุกินเวลาข้ามวันข้ามคืน กว่าจะไปถึงวัดพระบรมธาตุก็สิ้นแสงพระอาทิตย์ไปแล้ว จึงต้องมีการค้างแรมก่อนที่จะเดินทางกลับในวันรุ่งขึ้น ระหว่างที่พักผ่อนในตอนกลางคืน เพื่อไม่ให้บรรยากาศเงียบเหงา ชาวบ้านจึงจัดให้มีการแสดง การละเล่นต่างๆ ขึ้น จนถึงขั้นมีการประกวดประขันกันระหว่างชุมชน เรียกว่า การเล่นเพลง

ปัจจุบันชาวกำแพงเพชรยังคงยึดถือปฏิบัติประเพณีนบพระ – เล่นเพลงเฉกเช่นเดียวกับสมัยก่อน โดยจะมีการจัดงานประเพณีในวันมาฆบูชาของทุกปี มีการจัดขบวนแห่อย่างงดงาม แห่แหนข้ามแม่น้ำปิงไปสักการะพระบรมสารีริกธาตุ ที่วัดพระบรมธาตุ  มีมหรสพสมโภช การละเล่นทางวัฒนธรรมต่างๆ เพื่อเป็นการฟื้นฟูและอนุรักษ์ประเพณีโบราณนี้ให้ตกทอดไปถึงลูกหลาน

ประเพณีลอยโคม(ภาคเหนือ)

ประเพณีภาคเหนือ

ประเพณีลอยโคม

ประเพณีหนึ่งที่ชาวล้านนาถือปฏิบัติคู่ไปกับประเพณียี่เป็งก็คือการลอยโคม การลอยโคมของชาวล้านนาเป็นการปล่อยโคมขึนไปสู่ท้องฟ้า แทนการลอยกระทงในลำน้ำอย่างประเพณีของคนภาคกลาง ชาวล้านนาเชื่อว่าการจุดโคมลอย แล้วปล่อยขึ้นฟ้า เป็นการบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณี บนสวรรค์ และยังเป็นการปล่อยทุกข์ปล่อยโศก และเรื่องร้าย ให้ออกไปจากตัว

ชาวล้านนาเชื่อกันว่า ในวันประเพณียี่เป็ง ชาวล้านนาที่เกิดปีจอต้องนมัสการพระธาตุแก้วจุฬามณีซึ่งเป็นสถานที่บรรจุมวยผมของเจ้าชายสิทธัตถะที่ปลงออกก่อนจะบวช แต่เนื่องจากเจดีย์นี้เชื่อกันว่าอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์  ชาวล้านนาที่เกิดปีจอจึงต้องอาศัยโคมลอยปล่อยขึ้นสู่ท้องฟ้าแทนเครื่องบูชาพระธาตุเกศแก้วจุฬามณี

ตัวโคมทำจากกระดาษสาสีสันสวยงาม ติดบนโครงไม้ไผ่ ตรงกลางโคมจะมีตะเกียงติดชนวนสำหรับจุดไฟ  เมื่อจุดไฟที่ตะเกียง ความร้อนจะดันพาโคมลอยให้ลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า

ชนิดของโคมลอยยังสามารถแยกได้เป็น ๒ แบบตามการใช้งานอีกด้วย

๑ โคมที่ใช้ปล่อยในตอนกลางวัน จะเป็นโคมที่อาศัยควันไฟเข้าไปรวมตัวอยู่ในโคมจนเต็ม ช่วยพยุงให้โคมลอยสูงขึ้นไปบนท้องฟ้า

๒. โคมที่ใช้ปล่อยในตอนกลางคืน โคมชนิดนี้อาศัยความร้อนจากไฟที่ลุกไหม้ไส้โคมที่อยู่ที่ฐานโคม เป็นตัวเร่งให้โคมลอยสูงขึ้นไปบนท้องฟ้า ปัจจุบันเป็นโคมที่นิยมปล่อยกันมากที่สุด เนื่องจากโคมลอยสูงขึ้นไปบนท้องฟ้าในตอนกลางคืน แสงไฟจากโคมยังสามารถมองเห็นได้ชัดเจน

แต่เดิมประเพณีลอยโคมนี้คนไทยได้รับอิทธิพลมาจากพิธีทางพราหมณ์ที่จะทำการลอยโคมเพื่บูชาเทพเจ้า เมื่อชาวไทยรับเอาอิทธิพลของพราหมณ์เข้ามา จึงนำพิธีลอยโคมมาใช้สำหรับบูชาพระบรมสารีริกธาตุ บูชาพระพุทธบาท ณ ริมหาดแม่น้ำนัมฆทานที ในประเทศอินเดียในคืนวันลอยกระทง หรือประเพณียี่เป็งของชาวล้านนา ซึ่งในคืนยี่เป็งของจังหวัดทางภาคเหนือ ท้องฟ้าจงสว่างไสวไปด้วยแสงจากโคมลอยที่ชาวล้านนาจุดขึ้นและปล่อยลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า เป็นภาพที่สวยงามน่าประทับใจสำหรับผู้ที่พบเห็นโดยเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวไทยและช่างต่างชาติ

ประเพณีวันเข้าพรรษา(ภาคใต้)

ประเพณีภาคใต้

ประเพณีวันเข้าพรรษา

เมื่อเข้าสู่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ ไปจนถึงวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ เป็นช่วงเวลาที่สงฆ์จะต้องพำนักจำพรรษาอยู่ที่ใดที่หนึ่งเป็นเวลา ๓ เดือน เรียกช่วงเวลานี้ว่า ช่วงเข้าพรรษา ซึ่งไม่เพียงพระสงฆ์เท่านั้น ในช่วงเวลาเดียวกัน พุทธศาสนิกชนทั้งหลายจะออกมาทำบุญตักบาตร ฟังเทศน์ เจริญสติ ตามหน้าที่ชาวพุทธเช่นเดียวกันเนื่องในวันเข้าพรรษาซึ่งกลายเป็นประเพณีปฏิบัติสืบต่อกันมา

วันเข้าพรรษา คือช่วงเวลาที่องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงบัญญัติห้ามมิให้สงฆ์จาริก ค้างแรมตามสถานที่ต่างๆ เป็นเวลา ๓ เดือนในช่วงฤดูฝน เว้นแต่มีกิจจำเป็น โดยเริ่มตั้งแต่ วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ จนถึงวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ ยกเว้นปีใดมีเดือน ๘ สองหน ก็จะเลื่อนไปเริ่มจำพรรษาในวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ หลังแทน

การจำพรรษา เดิมที มีอยู่ ๒ ระยะด้วยกันคือ  นับตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ ถึง วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ จะเรียกกันว่า “เข้าพรรษาแรก”   กับเริ่มนับ วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๙ ถึงวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ จะเรียกว่า เข้าพรรษาหลัง ในประเทศไทยพระสงฆ์จะเข้าพรรษาใน เข้าพรรษาแรก

ที่มาของวันเข้าพรรษานี้ มาจากพุทธบัญญัติที่ประกาศให้สงฆ์อยู่จำพรรษาเป็นเวลา ๓ เดือนในช่วงฤดูฝน เนื่องมาในสมัยนั้นยังไม่มีประกาศให้ภิกษุอยู่จำพรรษา ปรากฏว่ามีภิกษุกลุ่มฉัพพัคคีย์ได้พาบริวารจำนวน ๑,๕๐๐ รูปเที่ยวเดินทางไปยังที่ต่างๆ ในช่วงฤดูฝนซึ่งเป็นฤดูเพาะปลูก ได้เหยียบย่ำข้าวกล้าในนาเสียหาย จนเกิดเสียงติเตียนในหมู่ชาวบ้าน และล่วงรู้ไปถึงองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงทรงประกาศให้มีการประชุมสงฆ์ ไต่ถามข้อเท็จจริง แล้วทรงบัญญัติให้ภิกษุอยู่จำพรรษาในฤดูฝนเป็นเวลา ๓ เดือนเพื่อหลีกให้พ้นฤดูเพาะปลูกไปก่อน

หากจำเป็น สงฆ์สามารถไปค้างคืนที่อื่นๆ คราวละไม่เกิน ๗ วัน จะไม่ถือว่าอาบัติ  โดยยกเว้นให้แก่ เหตุทั้ง ๔ คือ

๑. ภิกษุ ภิกษุณี สิกขามานา สามเณร สามเณรี จะครบบวช หรือบิดามารดาป่วย สามารถกลับไปพยาบาลดูแลได้

๒. ไปยับยั้งภิกษุ ภิกษุณี สิกขามานา สามเณร สามเณรีที่อยากสึก ไม่ให้สึก

๓. เดินทางด้วยกิจของสงฆ์

๔. เดินทางไปร่วมบำเพ็ญบุญตามกิจนิมนต์

ถึงแม้วันเข้าพรรษาจะเป็นที่เกี่ยวเนื่องกับพระสงฆ์โดยตรง กล่าวคือเป็นวันที่พระสงฆ์จะตั้งจิตอธิษฐานว่าจะอยู่จำพรรษาตลอด ๓ เดือน  พระผู้มมีอาวุโสน้อยกว่าจะเข้าไปขอขมาพระผู้ใหญ่ที่อาจเผลอล่วงเกินทางกาย วาจา และใจ ส่วนพระผู้ใหญ่เองก็ต้องยกโทษให้เช่นกัน

 ในวันนั้นฆราวาสเองก็มีกิจกรรมที่ปฏิบัติในช่วงวันเข้าพรรษาเช่นเดียวกัน หลักๆ แล้วพุทธศาสนิกชนก็จะพากันเข้าวัด ทำบุญตักบาตร ฟังเทศน์ สวดมนต์ เจริญสติภาวนา มีการนำสิ่งของจำเป็นสำหรับพระสงฆ์ในการดำรงชีพในช่วง ๓ เดือนข้างหน้าไปถวาย เช่น น้ำตาล สบู่ แปรง ยาสีฟัน ผ้าอาบน้ำฝน  และเทียนเข้าพรรษาสำหรับจุดอ่านหนังสือในระหว่างสวดมนต์ทำวัตรเช้า-เย็น  โดยเฉพาะการแห่เทียนเข้าพรรษาไปที่วัดจะมีขบวนแห่เอกเกริก สนุกสนานด้วยเสียงดนตรี

สำหรับพระภิกษุสงฆ์ การอยู่จำพรรษาที่ใดที่หนึ่งเป็นเวลา ๓ เดือน เป็นโอกาสที่พระภิกษุจะได้ศึกษาพระธรรมวินัย และปฏิบัติได้เต็มที่  ส่วนฆราวาสเองก็เป็นโอกาสอันดีทีจะได้ทำบุญตักบาตร รักษาศีล สวดมนต์ ฟังเทศน์ เจริญสติ เจริญภาวนา สมัยโบราณบางบ้านก็จะอาศัยช่วงเวลา ๓ เดือนนี้ ให้บุตรหลานได้บวชเรียนเพื่อศึกษาพระธรรมคำสอนขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลายคนก็ถือเอาวันเข้าพรรษาเป็นวันเริ่มต้นที่จะ ลด ละ เลิกสิ่งไม่ดี งดเหล้า งดเที่ยวเตร่ งดบุหรี หรือการพูดจาที่ไม่เหมาะสม เป็นเวลา ๓ เดือน

ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ(ภาคใต้)

ประเพณีในภาคใต้

ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ

ประเพณีการแห่ผ้าผืนยาวขึ้นห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์ วัดพระมหาธาตุวรวิหารของชาวจังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นประเพณีที่พุทธศาสนิกชนชาวนครศรีธรรมราชและจังหวัดใกล้เคียงถือปฏิบัติสืบต่อกันมาหลายชั่วคน ด้วยความเชื่อที่ว่าการห่มผ้ารอบองค์พระบรมธาตุ เปรียบกับได้การบูชาองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เดิมทีชาวนครศรีธรรมราชจะร่วมกันบริจาคเงินทองเพื่อซื้อผ้ามาเย็บเป็นผ้าผืนยาวเพื่อห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์ สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของชาวนครศรีธรรมราชที่มีต่อพระบรมธาตุเจดีย์ที่เป็นศูนย์กลางยึดเหนี่ยวจิตใจ

สำหรับกำหนดการแห่ผ้าขึ้นธาตุ จัดขึ้นปีละ ๒ ครั้ง  คือ วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน๓ ซึ่งตรงกับวันมาฆบูชา และวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ หรือวันวิสาขบูชา

โดยจะมีการเตรียมผ้าสำหรับห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์ ในอดีตผ้าที่ใช้ห่มจะเรียกว่าผ้าพระบฎ ซึ่งเป็นผ้าที่มีการเขียนเรื่องราวพุทธประวัติเอาไว้อย่างสวยงาม แต่ปัจจุบันการทำผ้าพระบฎนั้นหาคนทำยากและมีค่าใช้จ่ายสูง  จึงมีการปรับเปลี่ยนมาใช้ผ้าขาว ผ้าย้อมฝาด ผ้าแดง แทน ส่วนขนาดของผ้านั้นก็ตามกำลังทรัพย์ของแต่ละคน

พิธีการแห่ผืนห่มธาตุ ในสมัยก่อนเจ้าผู้ครองนครและทายาทจะเป็นผู้ทำหน้าที่แห่ โดยจะมีการจัดเตรียมอาหารคาวหวาน เครื่องอุปโภคบริโภคที่จำเป็น จัดรูปขบวนสวยงามหาบคอนไปถวายพระภิกษุสงฆ์ในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร มีนำกล่าวคำถวายผ้าพระบฎก่อน จากนั้นก็จะแห่ทักษิณาวัตรรอบองค์พระบรมธาตุเจดีย์ ๓ รอบ แล้วนำผ้าเข้าสู่วิหารพระทางม้า นำผ้าพระบฎขึ้นโอบรอบองค์พระบรมธาตุเจดีย์

แต่เนื่องจากปัจจุบันพุทธศาสนิกชนที่ศรัทธาในการแห่ผ้าขึ้นธาตุมาจากหลากหลายที่ ทำให้พิธีแห่ผ้าขึ้นธาตุเกิดขึ้นไม่พร้อมเพรียงกัน เพื่อความสะดวกจึงมีการแห่ผ้าตามสะดวกไม่จำเป็นต้องรอให้เป็นพิธีเดียวกัน และปัจจุบันคงเหลือแต่พิธีการแห่ผ้าขึ้นห่มองค์พระบรมธาตุเท่านั้น ส่วนขบวนแห่ต่างๆ ได้งดเว้นไปแล้ว และการห่มผ้าอนุญาตให้ส่งตัวแทนขึ้นไป ๓-๔ คนร่วมกับเจ้าหน้าที่ของทางวัดเท่านั้น

ประเพณีการแห่ผ้าขึ้นธาตุสืบเนื่องมาจากสมัยพญาศรีธรรมาโศกราชจันทรภานุทำพิธีวิสาขะสมโภชพระบรมธาตุหลังบูรณะ มีตำนาเล่าขานกันว่า ก่อนเริ่มพิธีสมโภชไม่กี่วัน คลื่นทะเลได้ซัดผ้าแถบผืนหนึ่งขึ้นฝั่งมา บนผ้ามีลายเขียนเป็นเรื่องราวในพุทธประวัติ ซึ่งเรียกกันว่าผ้าพระบฎ พญาศรีธรรมาโศกราชจันทรภานุจึงประกาศหาเจ้าของ จนพบว่าผ้าผืนดังกล่าวเป็นของชาวเมืองอินทรปัตรซึ่งอยู่แถวลุ่มแม่น้ำโขงฝั่งเขมร นำลงเรือหวังจะไปบูชาพระทันตธาตุ พระเขี้ยวแก้วที่ลังกา แต่เรือโดนมรสุมแตกลงที่หน้าเมืองนครศรีธรรมราช หัวหน้าคณะได้จมน้ำเสียชีวิตไปก่อนเหลือแต่ลูกเรือรอดขึ้นฝั่งมาได้  พญาศรีธรรมาโศกราชจันทรภานุจึงมีดำริให้มีขบวนแห่ผ้าพระบฎผืนนั้น ขึ้นห่มองค์พระบรมธาตุ และอุทิศกุศลผลบุญให้แก่หัวหน้าคณะในคราวเดียวกัน

นับแต่นั้นเป็นต้นมา ชาวนครศรีธรรมราชจึงจัดให้มีประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุเป็นประจำทุกปีที่จะต้องปฏิบัติสืบทอดจนกลายเป็นพิธีกรรมสำคัญที่เป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวของจังหวัดนครศรีธรรมราช

การจัดฟัน

วิธีการ ทำให้การจัดฟันเจ็บน้อยลง

1.ทานยาแก้ปวด. ลองยาแก้ปวดกลุ่ม NSAID ที่มีขายอยู่ทั่วไปอย่าง ibuprofen อ่านฉลากและทานยาตามปริมาณที่กำหนดสำหรับช่วงอายุของคุณ ทานอาหารสักเล็กน้อยก่อนทานยาจะได้ไม่ปวดท้อง

• รับประทานยาตัวนี้เมื่อจำเป็นเท่านั้น และไม่ควรทานต่อเนื่องเกิน 10 วัน^[1]

• ส่วน 1 ของ 2: สำหรับใครที่พึ่งติดเครื่องมือหรือพึ่งดึงเหล็ก

  1. 
     1
     ทานยาแก้ปวด. ลองยาแก้ปวดกลุ่ม NSAID ที่มีขายอยู่ทั่วไปอย่าง ibuprofen อ่านฉลากและทานยาตามปริมาณที่กำหนดสำหรับช่วงอายุของคุณ ทานอาหารสักเล็กน้อยก่อนทานยาจะได้ไม่ปวดท้อง

     • รับประทานยาตัวนี้เมื่อจำเป็นเท่านั้น และไม่ควรทานต่อเนื่องเกิน 10 วัน^[1]
  2. 
     2
     ทานของเย็นและอาหารนิ่มๆ. เหล็กจัดฟันส่วนใหญ่อาศัยความร้อนเพื่อคืนรูปและดึงฟันของคุณ^[2] อาหารเย็นๆ หรือเครื่องดื่มเย็นๆ จะทำให้เหล็กคลายตัวได้ชั่วคราว ลองทานน้ำปั่น,โยเกิร์ต, ไอศกรีมหรือซอสแอปเปิ้ล เลือกอาหารที่ไม่มีท็อปปิ้งหรือก้อนอะไรแข็งๆ การอมน้ำแข็งบดก็ช่วยคุณได้นะ หลีกเลี่ยงน้ำแข็งก้อน เพราะมันแข็งเกินไป

     • ถ้าคุณมีอาการเสียวฟันหรือใส่เครื่องมือจัดฟันที่ไม่ใช่แบบทั่วไป คุณอาจจะมีอาการเจ็บที่แตกต่างออกไป สำหรับบางคนแล้ว เครื่องดื่มอุ่นๆ จะช่วยได้มากกว่า ห้ามรับประทานอาหารที่ร้อนและเย็นในเวลาเดียวกัน เพราะมันจะไปทำลายสารเคลือบฟัน 
  3. 
     3
     หลีกเลี่ยงอาหารที่แข็งหรือเหนียว. อาการเจ็บฟันจะหายไปใน 2-3 วัน แต่กว่าจะถึงตอนนั้น ลืมพวกผักสดแข็งๆ ไปก่อน รับประทานอาหารจำพวกซุป, ปลาและข้าวสวยแทน ผักก็ทำให้นิ่มก่อนทาน เลือกทานผลไม้นิ่มๆ หรือไม่ก็ซอสแอปเปิ้ล อาหารเหนียวๆ เช่น หมากฝรั่ง หรือลูกกวาด สามารถทำให้เหล็กจัดฟันหลุดทั้งเส้นได้ ควรหลีกเลี่ยงอาหารประเภทนี้แม้ว่าจะหายเจ็บแล้ว^[3]

     • หลังจากที่อาการเจ็บฟันในตอนแรกหายไปแล้ว คุณสามารถทานอาหารแข็งๆ ได้ โดยหั่นให้เป็นชิ้นบางๆ หรือชิ้นเล็กๆ
  4. 
     4
     ใช้ไหมขัดฟันจัดการกับเศษอาหารที่ติดฟัน. เศษอาหารเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดอาการปวดหลังการจัดฟัน แต่จะปวดมากหากคุณพึ่งไปดึงเหล็กมา ลองใช้ไหมขัดฟันแบบมีด้ามเพื่อเลี่ยงไม่ให้ไหมเกี่ยวเหล็กจัดฟัน

     • การใช้ไหมขัดฟันทุกวันจะทำฟันของคุณสะอาด แม้คุณจะมองไม่เห็นเศษอาหารที่ติดตามซอกฟัน การใช้ไหมขัดฟันเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับการจัดฟัน เพราะคราบพลัคชอบก่อตัวอยู่รอบๆ แบร็คเก็ต
  5. 
     5
     นวดเหงือกด้วยแปรงสีฟัน. ค่อยๆ ใช้แปรงสีฟันนวดเป็นวงกลมบริเวณเหงือกที่อักเสบ
  6. 
     6
     อย่าไปใส่ใจ. การพักเรื่องเรียนหรือเรื่องงานอาจจะฟังดูน่าสนุก แต่คุณอาจเสียใจภายหลัง ออกไปข้างนอกและใช้ชีวิตอย่างที่คุณเคยทำ เพื่อที่คุณจะลืมอาการเจ็บฟัน
  7. 
     7
     สอบถามวิธีดูแลจากหมอจัดฟันของคุณ. คุณหมออาจแนะนำ เจล, ยาทา, น้ำยาล้างปากหรืออุปกรณ์ป้องกันเพื่อลดอาการปวดฟัน หลายสิ่งที่กล่าวมาสามารถหาซื้อได้ทั่วไปตามร้านขายยา คุณหมอของคุณสามารถแนะนำผลิตภัณฑ์ใช้ได้ผลดีที่สุด

  ส่วน 2 ของ 2: ลวดคมๆ, แบร๊คเก็ต และขอเกี่ยว

  1. 
     1
     ระบุตำแหน่งที่เจ็บ. ถ้าคุณยังไม่ค่อยแน่ใจว่าเจ็บตรงไหน ใช้นิ้วหรือลิ้นไล่ไปตามปากด้านในของคุณ คุณจะสัมผัสได้ถึงตรงที่เจ็บหรือบริเวณที่บวม หาให้เจอว่าลวด, แบล็คเก็ต หรือตะขอตรงไหนที่ทิ่มบริเวณนั้น
  2. 
     2
     ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันติดที่เหล็ก. คุณสามารถหาซื้อขี้ผึ้งสำหรับคนจัดฟันได้ตามร้านขายยาทั่วไป หรือที่ร้านหมอฟันของคุณ ล้างมือของคุณให้เรียบร้อยก่อนจะคลึงขี้ผึ้งจนนิ่ม ปั้นเป็นก้อนกลมจากนั้นติดขี้ผึ้งตรงบริเวณที่มีปัญหาใช้นิ้วหรือลิ้นกดขี้ผึ้งให้แนบไปกับเหล็กที่ทิ่มปากคุณ คุณสามารถใช้ขี้ผึ้งจัดฟันกับลวดคมๆ, แบร็คเก็ต หรือ ขอเกี่ยวยาง

     • คุณไม่จำเป็นต้องนำขี้ผึ้งจัดฟันออกในขณะที่ทานอาหาร ไม่เป็นไรหรอกถ้าคุณจะกลืนขี้ผึ้งจัดฟันซักชิ้น^[4]
  3. 
     3
     ใช้ลิปมันแทนชั่วคราว. ถ้าคุณไม่มีขี้ผึ้ง ลิปมันที่ไม่มีสารพิษชิ้น "เล็กๆ" อาจจะช่วยคุณได้ แม้การกลืนลงไปจำนวนมากอาจจะทำให้คุณปวดท้อง แต่ชิ้นเล็กๆ ซักชิ้นในปากคุณไม่ทำอันตรายคุณหรอก ^[5] ใช้ลิปบาล์มสำหรับช่วงเวลาสั้นๆ ก่อนที่คุณจะหาซื้อขี้ผึ้งสำหรับคนจัดฟันได้

     • บางคนแพ้กรดพารา-อะมิโนเบนโซอิก ที่มักพบในลิปบาล์มที่มีสารกันแดด^[6][7] เรียกรถพยาบาล ถ้าคุณรู้สึกเวียนหัวหรือปากบวม
  4. 
     4
     ดัดลวดหรือขอเกี่ยวให้อยู่ในตำแหน่งที่ไม่ทิ่มคุณ. ใช้วิธีนี้กับลวดเส้นบางๆ, ลวดที่งอได้ หรือขอเกี่ยวยางที่ทิ่มแก้มหรือเหงือกของคุณ “เท่านั้น” ดัดลวดให้โค้งเข้าไปหาฟันของคุณเบาๆ ด้วยนิ้วที่สะอาดหรือยางลบที่หัวดินสอแท่งใหม่^[8]

     • ห้ามงอลวดที่อยู่ระหว่างแบร็คเก็ต หรือลวดเส้นใดก็ตามที่ไม่สามารถงอได้ง่ายๆ
  5. 
     5
     ให้หมอจัดฟันของคุณตัดลวดคมๆ ออกให้. ทันตแพทย์สามารถตัดลวดออกให้ได้ง่ายๆ ซึ่งส่วนใหญ่มักจะไม่คิดเงิน และบางทีคุณอาจจะไม่ต้องจองคิวเลยก็ได้

     • นี่ไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตาย เพราะฉะนั้นหมอจัดฟันของคุณคงไม่ยอมพบคุณนอกเวลางาน ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันไปพลางๆ จนกว่าร้านหมอฟันจะเปิด
  6. 
     6
     รอให้ดีขึ้นเอง. เมื่อเหล็กดัดฟันเสียดสีข้างในช่องปากของคุณเรื่อยๆ ข้างในปากของคุณจะแข็งแรงขึ้นเอง ตราบใดที่เหล็กดัดฟันของคุณไม่คมหรือบาดเนื้อในปากของคุณ อาการเจ็บจะหายไปเองภายในไม่กี่วัน หรือไม่ก็ไม่กี่อาทิตย์

     • ขี้ผึ้งจัดฟันช่วยร่นเวลาได้ เมื่ออาการเจ็บทุเลาลงแล้ว ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันให้ชิ้นบางลง บางลงเรื่อยๆ เพื่อให้ปากของคุณชินกับเหล็กจัดฟัน
  7. 
     7
     หายใจเข้าเพื่อให้บริเวณที่เจ็บนั้นแห้ง. สูดหายใจเข้าลึกๆ ให้ลมเข้าไปอยู่ในปากเพื่อให้บริเวณที่เป็นแผลนั้นแห้ง ทำอย่างนี้จะช่วยให้หายเจ็บได้ชั่วคราว

     • ห้ามทำบริเวณที่มีฝุ่น เกสรดอกไม้ และควันจากท่อรถ
  8. 
     8
     กลั้วปากด้วยน้ำเกลือ. ละลายเกลือสักช้อนลงในน้ำอุ่นสักแก้ว คนกระทั่งเกลือละลาย กลั้วปากด้วยน้ำเกลือจากนั้นบ้วนออกมา ทำซ้ำๆ ให้บ่อยเท่าที่จำเป็นในช่วงแรกๆ ที่มีอาการเจ็บ ทำอย่างนี้จะช่วยลดอาการบวมและช่วยฆ่าเชื้อโรค

     • สามารถใช้น้ำยาบ้วนปากที่มีส่วนผสมที่ช่วยในการฆ่าเชื้อแทนได้^[9] ทำตามฉลากแนะนำและห้ามกลืนเด็ดขาด
  9. 
     9
     ไปพบหมอจัดฟันของคุณหากอาการเจ็บยังไม่หายไป. หากอาการเจ็บของคุณนั้นรุนแรงจนคุณไม่สามารถทำอะไรได้ โทรหาหมอจัดฟันของคุณเพื่อนัดพบทันที ถ้าอาการเจ็บของคุณอยู่ในระดับปานกลาง แต่เป็นอาทิตย์แล้วยังไม่หายซักที จองคิวกับหมอจัดฟันของคุณเลย คุณหมออาจจะพบต้นตอของปัญหาการจัดฟันของคุณ หรืออาจจะเปลี่ยนวิธีการจัดฟันให้คุณเจ็บน้อยลง

ทันตกรรมจัดฟันคืออะไร

 

ทันตกรรมจัดฟันคืออะไร

        ทันตกรรมจัดฟัน คือ สาขาหนึ่งของทันตกรรมซึ่งจะเกี่ยวข้องกับกับการแก้ไขฟันและขากรรไกรที่อยู่ในตำแหน่งที่ไม่ถูกต้อง ฟันยื่นและฟันที่ขบกันไม่พอดีจะทำให้ยากต่อการทำความสะอาด และมีความเสี่ยงต่อการสูญเสียฟันก่อนวัยอันควรเนื่องมาจากฟันผุและโรคเหงือก นอกจากนี้ยังทำให้เกิดการกดทับต่อกล้ามเนื้อที่ใช้ในการบดเคี้ยวซึ่งสามารถทำให้เกิดอาการปวดศรีษะ อาการปวดที่ข้อต่อขากรรไกร คอ ไหล่ และหลังได้ ฟันที่ยื่นหรือไม่อยู่ในตำแหน่งที่สมเหมาะก็ยังทำลายบุคลิกภาพอีกด้วย

ประโยชน์ของทันตกรรมจัดฟัน

      ประโยชน์ของทันตกรรมจัดฟันนั้นรวมถึงสุขภาพปากที่แข็งแรงขึ้น ลักษณะบุคลิกภาพที่น่าพึงใจกว่าเดิม และฟันที่สามารถจะคงทนไปตลอดชีวิต

ผู้เชี่ยวชาญในสาขานี้เรียกว่า ทันตแพทย์จัดฟัน ซึ่งจะใช้เวลา 2 ปี หรือมากกว่านั้นในการศึกษาในโปรแกรมที่ได้รับการรับรองจาก ADA นอกเหนือจากเวลา 4 ปีในโรงเรียนทันตแพทย์

เราจะทราบได้อย่างไรว่าเราต้องการทันตกรรมจัดฟัน

     มีเพียงทันตแพทย์หรือทันตแพทย์จัดฟันเท่านั้นที่จะสามารถตัดสินได้ว่าคุณควรจะจัดฟันหรือไม่ จากการวินิจฉัยด้วยประวัติการรักษาทางการแพทย์และทันตกรรม การตรวจในคลินิค แบบพิมพ์ฟันของคุณ และภาพเอ็กซเรย์

คุณอาจต้องรับการจัดฟันถ้าคุณมีปัญหาต่อไปนี้:

• ฟันบนยื่น — ฟันบนยื่นออกมาข้างหน้ามาก
• ฟันล่างยื่น —ฟันล่างยื่นออกมาข้างหน้ามาก
• ฟันกัดคร่อม — ฟันบนไม่สามารถขบได้พอดีกับฟันล่าง มีลักษณะขบแบบไขว้
• ฟันสบเปิด — เมื่อขบฟันและแล้วมีช่องว่างเปิดระหว่างฟันบนกับฟันล่าง
• ฟันกัดเบี้ยว— จุดศูนย์กลางของฟันบนไม่ตรงกับฟันล่าง
• ฟันห่าง — มีช่องว่างระหว่างฟันอันเกิดจากฟันหลุดหรือฟันที่ขึ้นไม่เต็ม
• ฟันซ้อน — ฟันที่ขึ้นมามากเกินไปจนเกทับกัน

 การรักษาด้วยทันตกรรมจัดฟันเป็นอย่างไร

     การรักษาด้วยทันตกรรมจัดฟันมีหลายวิธีที่จะช่วยในการจัดฟัน จัดระเบียบกล้ามเนื้อและขากรรไกร โดยมีทั้งที่เป็นแบบติดถาวรและแบบถอดออกได้ ซึ่งเครื่องมือเหล่านี้จะทำการดัดฟันและขากรรไกรแบบนุ่มนวล ความรุนแรงของปัญหาของคุณจะเป็นตัวตัดสินว่าวิธีการจัดฟันแบบใดที่จะมีประสิทธิภาพมากที่สุด

เครื่องมือจัดฟันแบบติดถาวร:

• เหล็กดัดฟัน — เป็นวิธีการที่พบมากที่สุด ประกอบด้วยยาง ลวด หรือเหล็ก โดยยางจะติดรอบฟันโดยใช้เป็นตัวยึดของอุปกรณ์ ส่วนเหล็กจะถูกเชื่อมติดกับด้านหน้าของฟัน เส้นลวดจะถูกร้อยผ่านแต่ละเหล็กและยึดติดกับยาง การดึงลวดให้ตึงขึ้นจะเป็นการเพิ่มแรงดึงที่ตัวฟัน และค่อย ๆ เคลื่อนฟันไปยังตำแหน่งที่เหมาะสม เหล็กดัดฟันจะมีการปรับทุก ๆ เดือนเพื่อให้เกิดผลที่ต้องการ ซึ่งเวลาที่ใช้ในการจัดฟันอาจเริ่มตั้งแต่ 2-3 เดือน จนถึง 2-3 ปี ปัจจุบันนี้ เหล็กจัดฟันมีขนาดเล็กลง เบาลง และดูไม่เป็นโลหะเหมือนในอดีต นอกจากนี้ยังมีสีสันสดใสสำหรับเด็ก และแบบใสที่ผู้ใหญ่นิยมใช้อีกด้วย
• อุปกรณ์ติดถาวรแบบพิเศษ — สำหรับใช้ควบคุมการดูดนิ้ว หรือการใช้ลิ้นดัน โดยอุปกรณ์ชนิดนี้จะถูกติดกับฟันด้วยยาง เนื่องจากเป็นวิธีที่ไม่สะดวกสบาย จึงมักจะใช้เป็นทางเลือกสุดท้าย

• อุปกรณ์รักษาช่องว่างของฟันแบบถาวร — กรณีที่ฟันน้ำนมหลุดป็นการถาวร อุปกรณ์รักษาช่องว่างจะถูกใช้จนกว่าฟันแท้จะขึ้น โดนจะใส่ยางติดกับฟันซี่ถัดจากช่องว่างด้านหนึ่ง และลวดจะต่อเข้ากับฟันซี่ถัดจากช่องว่างอีกด้านหนึ่ง

เครื่องมือจัดฟันแบบถอดได้:

• เครื่องจัดฟันแบบใส — เป็นทางเลือกสำหรับผู้ใหญ่ที่ไม่อยากใส่เหล็กจัดฟันแบบถาวร โดยเครื่องมือนี้มีการใช้กันอย่างแพร่หลายมากขึ้น โดยสามารถดัดฟันได้เช่นเดียวกับเหล็กจัดฟันแบบถาวร เพียงแต่ไม่มีลวดและเหล็ก โดยอุปกรณ์นี้จะมองไม่เห็นเวลาใส่ และสามารถถอดออกได้เวลารับประทานอาหาร แปรงฟัน และใช้ไหมขัดฟัน
• อุปกรณ์รักษาช่องว่างของฟันแบบถอดได้ — อุปกรณ์นี้ทำงานเช่นเดียวกับอุปกรณ์รักษาช่องว่างของฟันแบบถาวรโดยทำจากอะคริลิคที่ขนาดพอดีกับขากรรไกร และมีพลาสติกหรือลวดระหว่างฟันที่ต้องการรักษาช่องว่างไว้
• อุปกรณ์จัดตำแหน่งของขากรรไกร — อุปกรณ์นี้สามารถใส่จากขากรรไกรบนหรือล่างก็ได้ เพื่อที่จะจัดตำแหน่งของขากรรไกรให้อยู่ในจุดที่เหมาะสม เพื่อใช้แก้ไขอาการข้อต่อขากรรไกรผิดปกติ
• อุปกรณ์ป้องกันริมฝีปากและแก้ม — อุปกรณ์นี้ไว้ใช้สำหรับกันริมฝีปากและแก้มออกจากฟัน เนื่องจากริมฝีปากและแก้มสามารถสร้างแรงกดทับที่ฟัน ซึ่งอุปกรณ์นี้จะช่วยลดแรงกดทับ
• เครื่องมือขยายขากรรไกร — อุปกรณ์นี้จะช่วยขยายขากรรไกรบน โดยมีลักษณะเป็นแผ่นพลาสติกที่ติดพอดีกับเพดานปาก และใช้แรงดันจากภายนอกด้วยการขันสกรูจะบังคับให้ข้อต่อขากรรไกรเปิดกว้างขึ้น
• รีเทนเนอร์ (Removable retainers) — เครื่องมือนี้จะถูกใส่ที่เพดานปากเพื่อป้องกันการเคลื่อนที่ของฟันกลับไปยังจุดเดิม โดยอาจถูกดัดแปลงเพื่อป้องกันการดูดนิ้วได้ด้วย
• เครื่องมือจัดฟันภายนอก — เครื่องมือนี้จะมีสายรัดรอบศรีษะ และต่อเข้ากับลวดด้านหน้า โดยเครื่องมือนี้จะช่วยชะลอการเติบโตของขากรรไกรบน และรักษาฟันด้านในในอยู่ในตำแหน่งเดิมในขณะที่ฟันด้านหน้าจะถูกดึงเข้ามา

ที่มาhttps://www.google.co.th

เบอร์โทรศัพท์ 0617040467

ขอบคุณที่เข้ามารับชม